Strona Główna

  Aktualności

  O Gminie

  Historia Gminy

  Historia
  adm. gm.

  Instytucje

  Przyroda

  Zabytki

  Panorama

  Galeria

  Biuletyn

  Projekty

  Cmentarz

  Linki

  Mapa

  Kontakt


Zielona Linia - infolinia: 19524 - udzielamy informacji na temat usług rynku pracy, świadczeń oraz wsparcia oferowanego przez powiatowe urzędy pracy. Odpowiadamy na pytania z zakresu Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Infolinia płatna. Opłata jak za połączenie lokalne.


  Opieka nad małym dzieckiem

 


STRATEGIA
ROZWOJU
WOJ.
POMORSKIEGO


 

 

BINGO - Biuro Integracji NGO





Czasy najdawniejsze Czasy Krzyżackie W granicach
ekon. malborskiej
Największa powódź w XIX w. Rzut oka
w przeszłość

  RZUT OKA W PRZESZŁOŚĆ


        14 lutego bieżącego roku nasza miejscowość Stare Pole obchodziła 674 rocznicę swego istnienia, gdyż tyleż lat wstecz tj. 1330 roku otrzymała prawa wiejskie od Mistrza Zakonu Krzyżackiego w Dzierzgoniu, który był również Wielkim Szatnym - Luthra z Braunschwigu. Jak z nazwy wynika już przed oficjalnym nadaniem jej przez konturię w Dzierzgoniu praw wiejskich, najbliższe okolice Starego Pola, jak i inne wsie były znane, a pola uprawiane przez plemiona Pruskie, głównie przez Pomesańczyków. Potwierdza to w swoim opracowaniu Artur Jemmraus stwierdzając, że w wójtowstwie Fiszewskim na Małych Żuławach Malborskich obok Starego Pola (Aldehwelt, Aldefeld, Altfelde) znane były inne wsie zamieszkałe przez Prussów, jak Krzyżanowo, (Notzendorf), Kraszewo (Prupendorf), Parkany (Parwark), Leczkowy (Leckau).
        Podobnie historyk krzyżacki Piotr z Dusburgu pisze, że Prussowie - Pomesańczycy modlili się w ukryciu po lasach do różnych Bogów, odżywiając się w naturze, w tym również kobylim mlekiem. Po osiedleniu osadników zachodnich w XII - XIV wieku pierwotna ludność tubylcza z biegiem lat zostałą przez nich wchłonięta i tak powstały nowe wsie wokół Starego Pola - Złotowo (Reichfelde), Klecie (Kletendorf), Kławki (Klakendorf) z głównym ośrodkiem religijnym Krzyżanowo (Notzendorf) wyznania katolickiego. Stare Pole z uwagi na swe korzystne geograficzne położenie stało się ośrodkiem o wielopłaszczyznowym znaczeniu. Szczególnie po sprostowaniu w pierwszej połowie XIX wieku (1819-1825), drogi nr 1 Kolonia - Berlin - Malbork - Elbląg - Królewiec przez Stare Pole z pierwotnej trasy Królewo - Ząbrowo, podjęciu budowy w 1844-1845 r. drogi w kierunku Dzierzgonia, a zwłaszcza po oddaniu 18.10.1852 roku linii kolejowej: Malbork - Braniewo - Królewiec wraz z dworcem - identyczny jak w Gronowie Elbląskim, nastąpił dynamiczny rozwój osady Stare Pole.
        Okres reformacji nie ominął Żuław Wiślanych, to też w końcu XV i w pierwszej połowie XVI wieku znalazło również odbicie w Starym Polu. Szczególnie po ogłoszeniu przez polskiego króla Zygmunta Augusta 14.05.1569 roku edyktu gwarantującego swobody religijne. Większość późniejszych osadników wokół Starego Pola była z Holandii i Niemiec wyznania protestanckiego, ewangelickiego i mennonickiego.
        Pierwszy drewniany kościół ewangelicki wraz z cmentarzem powstał w 1638 roku - w ogrodzie naprzeciw gospody, gdzie było ujęcie wody wraz z hydrofornią, późniejsza komenda TOS. Kilka lat później powstałą plebania ze szkołą ewangelicką. W związku ze spaleniem kościoła - 1705 roku podjęto z pomocą oficerów szwedzkich odbudowanie kościoła, zaś w 1749 roku również szkoły. Nowy cmentarz ewangelicki zorganizowano na nieco wzniesionym terenie w 1843 roku - obecnie cmentarz katolicki. Również w połowie XIX wieku zakupiono dzwony i zawieszono na małej cmentarnej drewnianej wieży. W 1879 roku wybudowano nowy kościół w okolicy cmentarza do dziś istniejący, a w 1896 roku plebanię (obecnie przedszkole). Ostatnią ewangelicką szkołę wybudowano w końcu XIX wieku czynna do 1934 roku - stary budynek Gminy i Komisariat Policji.
        Mieszkańcy Starego Pola i okolicznych wsi wyznania katolickiego posiadali znacznie wcześniej, bo już w XIV wieku (1324-1330) wybudowany kościół w Krzyżanowie wraz z podstawową szkołą dla dzieci z tej Parafii (która była czynna również do 1934 roku) w budynku, gdzie był sklep spożywczy. Obie szkoły ewangelicka i katolicka w 1934 roku zostały połączone i przeniesione do nowo wybudowanej piętrowej szkoły w Starym Polu wraz z małą halą sportową, która uległa spaleniu w 1945 roku. W latach powojennych odbudowano szkołę z innym kształtem zadaszenia - do której w późniejszym okresie w 1960 roku dobudowano skrzydło północno - zachodnie.
        W połowie okresu wojennego w 1942 roku zorganizowano dla uzdolnionej młodzieży ze Starego Pola i okolicznych wsi specjalne klasy. Dawało to oświacie staropolskiej wyższą rangę w porównaniu do innych szkół wiejskich. Po drugiej stronie szkoły za szosą urządzono boisko sportowe wraz z przebieralnią przy której działało szereg klubów: jak piłki nożnej, czy rowerzystów, który został zorganizowany w 1898 roku przez warzelnika - z miejscowej cukrowni - Hoffmanna.
        Większość jednak młodzieży z uwagi na łatwa komunikację kolejową i autobusową uczęszczała do szkół w Elblągu, a zwłaszcza w Malborku, w których to miastach była możliwość pogłębiania wiedzy ogólnej czy zawodowej.
        Na uwagę zasługuje fakt, ze w Starym Polu poza ogólnym domem zebrań (obecny Dom Kultury), istniał również od 1874 roku męski związek śpiewaczy "Melodia". W/w związek w sali widowiskowo - bankietowej restauracji "Dwóch Lwów", która znajdowała się gdzie obecnie hotel ODR i były Ośrodek Zdrowia - wystawiał amatorsko operetki i mniejsze sztuki teatralne.
        W Starym Polu w okresie przedwojennym, jak również wojennym było praktykujących:

  • lekarz internista - Dr Meske ( dom S. Sobierańskiego)
  • lekarz internista - Dr Hahn (Apteka)
  • lekarz dentysta - Dr Schwonke ( dom W. Radomskiego)
  • lekarz weterynarii - Dr Wittich ( dom Witta Smoczyńskiego)
  • oraz akuszerka - Pani Schachtschneider
        Podobnie była czynna apteka spalona w 1945 roku ( budynek obok byłej Gminy), kierowana przez panią Zerell, córkę miejscowego nauczyciela.
        Na szczególną uwagę zasługuje centrala telefoniczna, którą zainstalowano w nowo wybudowanej pod koniec XIX wieku poczcie, w miejsce zlikwidowanego urzędu pocztowego na krzyżówkach drogi Ząbrowo - Fiszewo, zaś 6 rodzinny budynek mieszkalny dla pracowników poczty wybudowano za ewangelicką plebanią (obecnym przedszkolem). Również warsztatowe zaplecze powiatowego zrzeszenia elektrycznego (dom L. Szczypiora), odegrało wielką rolę w usługach oraz codziennym życiu mieszkańców.
        W miejscowości Stare Pole czynne były następujące specjalistyczne warsztaty rzemieślnicze: rymarski, ciesielski, kołodziejski, kowalski, fryzjerski, trzy krawiecki, ślusarski itp., jak również różnego rodzaju sklepy zaopatrzenia ludności oraz wsi okolicznych, a szczególnie producentów rolnych. Nie bez znaczenia na rozwój Starego Pola i okolicy miała nowa wybudowana cukrownia, którą uruchomiono jako drugą na Żuławach Wiślanych w 1880 roku.
        Dogodne zaplecze dworca towarowego oraz czynna osobowo - towarowa wąskotorowa kolej, której dworzec był po prawej stronie za przejazdem, sprzyjała nie tylko intensyfikacji rolnictwa Małych Żuław Malborskich, ale także rozbudowie centrum handlowo - usługowego wsi Stare Pole.
        Staropolski Bank Spółdzielczy, mieścił się w budynku drewnianym przy ulicy Sienkiewicza (dom K. Szymczaka), oraz dwie stacje benzynowe obok weterynarii i gospody przy głównej trasie sprzyjały poczynaniom handlowym mieszkańców wsi.
        Zapiski historyczne donoszą, że corocznie wiosna odbywały się targi końskie - skup 3 letnich „REMONTÓW" dla wojska na łące naprzeciw cukrowni. Do pierwszej wojny światowej miał miejsce co tydzień targ ze zbożem. W Starym Polu było łatwo przemleć w miejscowym młynie (magazyn) zboże na mąkę lub śrutę, za sklepem spożywczym. Nieliczne wsie na Żuławach Wiślanych (jak np. Stare Pole) posiadały własna piekarnię - do dziś istniejąca, ogrodnictwo (naprzeciw skupu buraków) oraz mleczarnie prowadzona przez Szwajcara "Cygax" (aktualny budynek mieszkalny Suszarni na skrzyżowaniu drogi do Kaczegonosu), którą zamknięto w latach trzydziestych po uruchomieniu nowoczesnej mleczarni w Malborku.
        Ilość mieszkańców miejscowości Stare Pole od I rozbioru Polski w latach następnych wynosiła:
  • 1772 - 263 osoby
  • 1863 - 432 osoby
  • 1926 - 874 osoby
  • 1939 - 1.026 osób
  • 1943 - 1.206 osób
        Z powyższych uwag wynika, że wieś Stare Pole na Małych Żuławach Malborskich w bieżącym stuleciu - do końca II wojny światowej w niczym nie różniła się od takich miast jak: Nowy Staw czy Nowy Dwór na Wielkich Żuławach Malborskich. Miejscowość Stare Pole w dniu 23.01.1945 w godzinach popołudniowych została zajęta przez wojska radzieckie przybyłe od strony Dzięrzgonia.

Opracował A.R.


 



Miejscowe
Plany
Zagospodarowania
Przestrzennego


 

Miejski
Obszar
Funkcjonalny
Malborka


 
Zespół Szkół w Starym Polu
 
Przedszkole w Starym Polu
 
Gminna Biblioteka Publiczna
 
Gminny Ośrodek Kultury i Sportu
 
Stowarzyszenie sportowe Gminny Klub Sportowy 'Błękitni' Stare Pole
 
Stowarzyszenie Polskiego Związku Wędkarskiego Koło Stare Pole
 
Centra Kształcenia Na Odległość Na Wsiach
 
Biuletyn Informacji Publicznej
 
Elektroniczna Skrzynka Podawcza
 
Elektroniczna Skrzynka Podawcza - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
 
Rządowe Centrum Legislacji - Elektroniczne wersje Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego
 
Elektroniczny Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego
 
 
 
 

Wszystkie prawa zastrzeżone. Autor strony: Łukasz Kobusiński

Nasza strona nie wykorzystuje plików cookie, ale udostępnia odsyłacze do innych serwisów, które mogą się na nich opierać.
Opuść więc tą stronę, jeśli nie chcesz aby pliki te instalowały się na Twoim komputerze lub ustaw odpowiednio swoją przeglądarkę.
Opis jak to zrobić można znaleźć np. tutaj.